اهداف: یکی از نظام های مهم طب سنتی که در مهد تمدن های بشری رشد یافته و همواره صادر کننده طبیب، علم و دارو به سراسر دنیا بوده است، نظام جامع طب سنتی ایران است که به نوعی از پزشکی رایج متمایز است. این مقاله با رویکردی منطقی و فلسفی به تفاوت های بین طب سنتی ایرانی و طب رایج می پردازد. روش ها: در این مقاله مروری که با روش تحلیلی توصیفی انجام شده با استفاده از منابع اینترنتی و کتابخانه ای به مقایسه مبانی طب رایج و طب سنتی ایرانی پرداخته شده است. یافته ها: تفاوت های اصلی بین طب سنتی ایرانی و طب رایج، وجود طبیعت یا قوه مدبره بدنیه است که این سیستم بدون دخالت هر نوع شعوری فعالیت همه اعضا و در نهایت، کل بدن انسان را مدیریت می کند، در صورتی که مکتب طب رایج به چنین چیزی معتقد نیست. دومین موردی که موجب تمایز این 2 مکتب از یکدیگر می شود، نگرش کلی طب سنتی ایرانی به انسان است، در حالی که طب رایج رویکردی کاملا مکانیکال به انسان و سلامت او دارد و در این مکتب سعی می شود تا حد امکان به عمق سلول یا حتی مولکول ها رفته و نقطه معیوب را پیدا کنند. نکته سوم اینکه در طب سنتی ایرانی به تفاوت های فردی بین اشخاص، یعنی مزاج توجه اساسی دارد. نتیجه گیری: برای مقایسه این 2 مکتب طبی باید ابتدا اصلاحاتی در مفاهیم اولیه و بنیادین این 2 طب انجام شود. ضمنا برای ارایه پروتکل مناسب برای درمان بیماران باید از روش تلفیقی 2 طب سنتی و رایج استفاده شود که این امر نیاز به شناخت کامل این 2 طب دارد.

خارش یکی از مشکلات شایعی است که به صورت مجزا یا همراه با بیماری های مختلفی دیده می شود و در مکاتب طبی مختلفی مورد تحقیق قرار گرفته و زوایای مختلف مربوط به آن ازجمله تعریف، اسباب و علل، پاتوژنژ، انواع و درمان های آن به تفصیل و متناسب با مبانی هر دیدگاه طبی مطرح و ارائه شده است. مطالعه ی حاضر به بررسی موضوع خارش از دیدگاه طب نوین و ایرانی می پردازد. این مطالعه یک بررسی مروری کتابخانه ای با محوریت موضوع خارش است. ابتدا بر پایه ی کلیدواژه های مرتبط با آن نظیر خارش، حکه، کهیر، Itching، Pruritus در بین کتب، مجلات و سایت های معتبر علمی و مرجع طب نوین و ایرانی ازجمله کتب درماتولوژی روک و هبیف، قانون، ذخیره ی خوارزمشاهی، طب اکبری، خلاصه الحکمه، کامل الصناعه، اکسیر اعظم، تحفه المومنین و مخزن الادویه، جست وجوی کاربردی انجام و مطالب لازم فیش برداری، جمع آوری و دسته بندی گردید و نهایتا مقاله ی حاضر تدوین شد. در هر دو مکتب طبی ابتدا به تشریح ویژگی های پوست و بیان عملکردهای آن پرداخته شده و سپس به تعریف و بیان علل و مکانیسم ایجاد خارش پرداخته شده و به منظور تسهیل در بیان و فهم موضوع، طبقه بندی های متناسب با هر دیدگاه ارائه شده است. در موضوع درمان نیز توصیه های کلی متناسب با شرایط هر بیماری مطرح گردیده و تدابیر لازم ارائه شده است. در کلیات موضوع، تفاوت چندانی بین دو دیدگاه وجود ندارد اما در بیان جزئیات موضوع، می توان گفت که دیدگاه طب نوین به صورت تفکیکی و تخصصی بوده درحالی که دیدگاه طب ایرانی با کلی نگری بیشتری مطرح شده اما بنای درمان در هر فرد را براساس شرایط مختلف فردی و محیطی ارائه کرده است.

هلیله (Myrobalan)، گیاهی باستانی از خانوادۀ Combretaceae است که در متون طب ایرانی بیشتر با نام های «اِهلیلج» و «هلج» شناخته می شود و خواص دارویی متعددی برای آن ذکر شده است. هدف از این مطالعه، بررسی خصوصیات، کاربردها و اثرات درمانی هلیله در متون کهن طب ایرانی می باشد. این پژوهش به روش مروری و با استفاده از جست وجوی کتابخانه ای در منابع اصلی و مکتوب طب ایرانی انجام شده است. حکیم عقیلی شیرازی خراسانی در مهم ترین و جامع ترین منبع شرح مفردات در طب ایرانی، یعنی کتاب مخزن الادویه، هلیله را به انواع هلیلۀ زیره، جوی، سیاه، چینی، اصفر و کابلی تقسیم بندی کرده است. در منابع طب ایرانی، افعال و خواص کلی هلیله جات شامل تأثیرات مفید بر دستگاه گوارش و پاک سازی آن، جلب رطوبت معده و روده، نافع در تقویت حواس و حافظه، تصفیۀ ارواح و وسواس سوداوی، نافع در دفع خون بواسیر و تقویت بن دندان ها و لثه است. هر کدام از انواع هلیله جات نیز با توجه به مزاج و خصوصیات خاص خود، افعال ویژه ای را در بدن انجام می دهند. شناخت درست و علمی از طبیعت و خواص انواع مختلف هلیله جات با تکیه بر متون ارزندۀ طب ایرانی، می تواند راهگشای استفادۀ بهینه از این گیاه دارویی در ترکیبات و فرمولاسیون های جدید دارویی باشد.

سابقه و هدف: سکسکه شکایتی رایج و گذراست که در موارد طولانی یا متعدد کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می دهد. درمان سکسکه شامل رفع علت زمینه ای، درمان های فیزیکی، دارویی و درمان های طب مکمل است. طب ایرانی با سابقه ی چندین هزار ساله تجربیات ارزشمندی در زمینه درمان بیماری ها دارد. هدف این مطالعه مقایسه ای مرور علل، تشخیص و درمان سکسکه از منظر طب ایرانی و دستاوردهای طب رایج است. مواد و روش ها: در این مطالعه ی تطبیقی، سکسکه با واژه های فواق و هکهک در طب ایرانی معادل سازی شد. سپس با کلیدواژه های فوق به جستجوی علل، تشخیص و درمان سکسکه از منظر طب ایرانی در نرم افزار جامع طب سنتی و اسلامی که مجموعه ای کامل از کتب طب ایرانی است پرداختیم. جهت مقایسه با دستاوردهای طب رایج با کلیدواژه های Hiccups، Hiccough، Singultus و بانک های اطلاعاتی SID، PubMed و Google Scholarمورد جستجو قرار گرفت. برای معادل سازی نام های قدیمی گیاهان دارویی توصیه شده در درمان سکسکه با نام های علمی جدید از مرجع گیاه شناسی «فرهنگ نام های گیاهان ایران» تألیف دکتر ولی اله مظفریان و پایگاه الکترونیکی The United States Department of Agriculture and The Plantlist. org استفاده شد. یافته ها: علل سکسکه از منظر طب یرانی شامل هفت علل تغذیه ای، سبک زندگی نادرست، علل معدی-مروی، کبدی، داروها و سموم، جراحات نافذ شکمی و بیماری های اعضای دیگر است. درمان سکسکه از منظر طب ایرانی شامل درمان های غیر دارویی و دارویی است. این علل و درمان ها با یافته های طب رایج تطبیق شده است. در بررسی گیاهان دارویی توصیه شده در درمان سکسکه در کتب طب ایرانی، 29 گیاه مختلف یافت شد. این داروها به روش های مختلف خوراکی، استنشاقی و موضعی استفاده می شده است. بحث و نتیجه گیری: اگرچه طبقه بندی بیماری ها در طب ایرانی با طب رایج تفاوت اساسی دارد ولی روش برخورد، شرح حال گیری و بسیاری از درمان های غیر دارویی منطبق بر طب رایج است. این مطالعه دربرگیرنده ی اولین گزارش همراهی سکسکه با ضربات نافذ شکمی و برخی از انواع سردرد است. داروهای گیاهی توصیه شده برای درمان سکسکه در طب ایرانی می تواند زمینه ی تحقیقاتی جهت بررسی میزان کارآمدی آنها را توسط کارآزمایی های بالینی فراهم کند.

رویکرد پزشکی فرد محور در طی یک قرن اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته و بر توجه به بیمار به جای بیماری تاکید دارد. پزشکی فرد محور تلاش می کند با در نظر گرفتن فرهنگ، ترجیحات و تجربیات شخصی و اعتقادات بهداشتی فرد و هم چنین ارزش ها و سبک زندگی فرد، و حتی توجه به وضعیت روانی اجتماعی شرایط بیمار و شیوه درمان او را برنامه ریزی کند. با اذعان به عدم شناخت طب های سنتی نظیر طب ایرانی، چینی و آیورودا نسبت به «امیکس»ها، می توان مدعی شد این مکاتب طبی از هزاران سال پیش، بر توجه به تفاوت های فردی و ارتباط آن ها با سلامتی تاکید کرده اند. بسیاری طب ایرانی را به نظریه مشهور مزاج ها و اخلاط چهارگانه می شناسند. بدون ورود به مغالطه فلسفی در خصوص نسخ یا منسوخ نبودن این نظریه، از دیدگاه کاربردی باید گفت جدا کردن انسان ها و توجه به تفاوت های ذاتی آن ها و در نتیجه یکسان نبودن کارکردها و پاسخ های بدن ایشان چه به صورت مادرزادی (مزاج ذاتی) و چه تحت تاثیر عوامل برون تنی و محیطی (مزاج اکتسابی) اساس این تفکر است. بنابراین هر انسانی به نوبه خود کتابی مستقل است که تحت تاثیر درون و برون خود و تمام عوامل زیستی مستقیم و غیرمستقیم زندگی اش رقم می خورد و طیف سلامتی و بیماری او در این چارچوب تعریف می شود. در این مطالعه به ارتباط طب ایرانی با پزشکی فرد محور پرداخته شده است.